Aktualny spór

Co oznacza czerwono-czarna flaga i co chce zmienić prezydent?

Czerwono-czarna flaga jest jednocześnie symbolem historycznie związanym z OUN-B i pamięcią o UPA oraz współczesnym znakiem używanym w różnych kontekstach politycznych i wojskowych. W Polsce ponownie stała się przedmiotem sporu prawnego i politycznego. Inicjatywa prezydenta jest projektem ustawy, a nie automatycznie obowiązującym zakazem.

Co zostało zaproponowane?

29 września 2025 r. prezydent Karol Nawrocki skierował do Sejmu projekt zmian w ustawie o IPN i Kodeksie karnym. Deklarowanym celem jest między innymi przeciwdziałanie fałszywym twierdzeniom o zbrodniach OUN-B, UPA i innych ukraińskich formacji współpracujących z III Rzeszą. W wypowiedziach publicznych prezydent postulował także usunięcie czerwono-czarnego symbolu „banderyzmu” z polskiej przestrzeni publicznej. Dopóki projekt nie przejdzie procesu ustawodawczego i nie zostanie ogłoszony, pozostaje propozycją, a nie powszechnym zakazem prawnym.

Skąd pochodzi ten symbol?

Zestawienie tych barw zostało powiązane z rewolucyjną frakcją Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, a później z pamięcią o UPA. W narracji pamięci czerwony bywa tłumaczony jako krew, a czarny jako ziemia, choć hasła i interpretacje zmieniały się w czasie. Nie jest to flaga państwowa Ukrainy i nie należy jej mylić z niebiesko-żółtą flagą narodową.

Dlaczego kontekst ma znaczenie

Flaga może być używana jako odwołanie do historycznego nacjonalizmu ukraińskiego, pamięci wojskowej, współczesnego oporu przeciw Rosji, kultury kibicowskiej albo świadomej prowokacji. Te użycia nie są tożsame. Zdjęcie symbolu dowodzi jego obecności w konkretnym miejscu i czasie, ale samo nie ustala poglądów każdej osoby znajdującej się obok. Rzetelny opis wymaga łącznego uwzględnienia wydarzenia, organizatora, napisów i innych symboli.

Jak opisuje to portal

Atlas odnotowuje miejsca występowania symbolu i objaśnia udokumentowany kontekst. Nie uznaje automatycznie każdego użycia za nielegalne, ale też nie traktuje wszystkich przypadków jako neutralnych. Wpisy rozróżniają symbole państwowe, emblematy organizacyjne, rekonstrukcje historyczne i współczesne manifestacje polityczne.

Źródła